Cùng với việc hòa nhập vào dòng chảy lịch sử chung của toàn quốc, sao ngày 30.4.1975, Thành phố Hồ Chí Minh đã trải qua hai thời kỳ biến động. Thời kỳ thứ nhất gồm những nỗ lực mà hiện nay đã có cơ sở để kết luận là vô vọng trong việc xây dựng một cuộc sống dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh trên cơ sở nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, thời kỳ thứ hai gồm những nổ lực để khắc phục hậu quả của những sai lầm trong thời kỳ thứ nhất mà biểu hiện tập trung là xây dựng một nền kinh tế hàng hóa với những quan hệ thị trường trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Lịch sử Thành phố từ ngày 30.4.1975 đến nay do đó vẫn là một đối tượng sử học chưa đinh hình và cần có nhiều thời gian hơn mới có thể tìm hiểu và kết luận. Quyển sách này vì vậy chỉ cố gắng giới thiệu cho người đọc những sự kiện nổi bật trong đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, khoa học, nghệ thuật... ở Thành phố trong hai thời kỳ nói trên, dĩ nhiên trong ý nghĩa rất tương đối của từ ""nổi bật"".