Từ nhiều năm nay, Biển Đông được ví như một thùng thuốc súng, bởi đây là nơi nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ cùng đưa ra các yêu sách chủ quyền. Giờ đây, Biển Đông không còn là vấn đề của riêng Việt Nam, Trung Quốc và một số quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực, mà đây còn là vấn đề có liên quan nhiều nước, nhiều bên và có ảnh hưởng đến tự do, an toàn hàng hải, môi trường sinh thái biển, đến hoà bình, ổn định và đặc biệt ảnh hưởng đến không gian địa chính trị của các nước lớn, trong đó có Mỹ và Nhật Bản. Tiếp cận, làm rõ lợi ích và quan điểm của các nước lớn như Mỹ và Nhật Bản về vấn đề Biển Đông sẽ góp phần đưa ra những hàm ý chính sách cho Việt Nam trong quá trình xử lý vấn đề tranh chấp chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán ở Biển Đông. Do vậy, bài viết sẽ đi sâu phân tích và luận giải có hệ thống về lợi ích và quan điểm của Mỹ và Nhật Bản đối với vấn đề Biển Đông trong thời gian qua.