Quan hệ đối thoại Mỹ - ASEAN được thiết lập từ năm 1977, nhưng quá trình thể chế hóa và nâng cấp quan hệ giữa hai thực thể này chủ yếu diễn ra từ nửa sau thập niên đầu thế kỷ XXI. Điều này không chỉ do truyền thống coi trọng quan hệ song phương của Mỹ, mà còn từ tính thiếu ổn định trong chiến lược của nước này trong quan hệ với khu vực châu Á - Thái Bình Dương trước đó. Tuy nhiên, bối cảnh quốc tế thay đổi, nhất là sự trỗi dậy của Trung Quốc và sự nổi lên của các vấn đề an ninh đã buộc Mỹ và ASEAN tăng cường hợp tác với nhau. Việc nâng cấp quan hệ ASEAN- Mỹ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2022 đã đánh dấu bước chuyển lớn trong tiến trình hoàn thiện thể chế hợp tác chung Mỹ - ASEAN, nhất là trong lĩnh vực chính trị, an ninh. Điều này đã và đang đặt nền móng vững chắc cho thực thi và phát triển các thể chế hợp tác theo từng lĩnh vực, từng chuyên ngành cụ thể giữa Mỹ và ASEAN hiện nay và trong thời gian tới.